[back] [home] [Histori] [English]

Gjeologjia e Shqiperise

AVENTURAT E NJE NOCIONI, ALBANIDET

 

Më 1883 E.Suess emërtoi si Dinaride sistemin malor që zgjatet në pjesen përendimore te Gadishullit Ballkanik.

Më 1901 J.Civijic (1) emërtoi si " Dinarische - Albanesiche Scharung "ngjeshjen dhe devijimin që pësojnë strukturat dinarike në krahinën e Shkodrës, pikërisht ate që sot quhet botërisht si "Tërthorja Shkodër -Pejë"

Më 1922 G.Dainelli (2) i ndau Dinaridet, në mënyrë eksplicite, por në vija të trasha, në një pjesë veriore që e quajti Alpet Dinarike (pra Dinaridet s.s) dhe në një jugore, që e quajti Alpet Shqiptare, duke kuptuar me këtë amërtim jo vetëm Alpet e Shqipërisë së Veriut, por tërë strukturat gjeologjike të Shqipërisë, të cilat i lidh më në jug me Pindin.

Më 1929 L.Kober (4), në tërësinë e Dinarideve, ndërmjet Triestes e Detit Egje, dalloi 4 zona. Për zonën më përendimore, e cila përfshin edhe Vargjet Anësore Adriatike, Kober theksoi se pranë "ngjeshjes Shqiptare"

("Albanesische Scharung") ecuria e strukturave ndryshon dhe bëhet më tepër meridionale, veri-jug. Këtu, sipas Kober , "kundrejt Zonës Anësore Adriatike përvijohet qartë zona Helenike, nëse mund të quhet kështu "(Op.cit. p.427). Ai përfundoi duke theksuar se "kjo zonë e jashtme dinariko-helenike ndoshta mund të quhet bashkërisht si Jonide...". Nyja e Shkodres i ndan Jonidet në një sektor Adriatik dhe në një sektor Helenik. Kësaj strukture të çuditshme duhet ti kushtojmë rëndësi të madhe. Me të drejtë pra, Frech ka ndarë Dinaridet dhe Helenidet (Op. Cit.., p. 429).

Po ç'thotë French? Në punimin e tij (4), duke bërë një përgjithësim mbi skeletin gjeologjik të Gadishullit Ballkanik, French theksoi më 1909 (Op.cit, p.653) se "Dinaridet ne jug të Shkodrës vazhdojnë me Malësinë Shqiptaro-Helenike ("Albano-Hellenische Gebirge") dhe se (op.cit., p.656) "kufiri i Dinarideve me këtë Malësi është shumë i qartë". Është fare evidente, pra, se French më 1909 nuk ka bërë një ndarje formale në Dinaride e Helenide, siç pretendon L.Kober. Rrjedhimisht kjo ndarje, e fundit, është bërë me 1929 nga L.Kober, pa marrë në konsideratë emërtimet e mëparshme të F.French e G.Dainelli, që gëzojnë prioritet shkencor.

Sidoqoftë ndarja e L.Kober hyri në literaturën gjeologjike dhe u përdor gjerësisht, sidomos në punimet e viteve '50 e '60.

Më 1967 L. Peza propozoi për tërësinë e strukturave gjeologjike të Shqipërisë termin Albanide që filloi të përdorej nga gjeologët shqiptarë. Në kolokiumin mbi Dinaridet, që u mbajt në dhjetor 1970 në Paris, A. Papa argumentoi se duhej përdorur termi Albanide, me qënë se ndarja e Dinarideve (S.l.) në dy cungje ndodh brenda territorit shqiptar.

Gjeologë botërisht të njohur si J.Aubouin nuk e kundërshtuan këtë argument, por vunë në dukje se është e vështirë të ndryshohet një terminologji, tashmë e futur në përdorim prej kohesh në literaturën gjeologjike evropiane.

Më pas, në vitet '80 dhe sidomos në vitet '90, del qartë në pah, veçanërisht në punimet e kolokiumit për gjeologjinë e Shqipërisë, që u mbajt në Paris në prill 1991, termi Albanide filloi të fitojë gradualisht të drejtën e qytetarisë në botimet e gjeologëve shqiptarë dhe atyre të përbashkëta me gjeologë të huaj, si dhe në mjaft botime me autorë vetëm gjeologë të huaj.

Në vitet '90 në botimet e gjeologëve shqiptarë si K. Gjata, A. Kodra, Dh. Tagari, si dhe në botimet e tyre me bashkëautorë të huaj, për emërtimin e Dinarideve S.l, filloi të përdorej termi Harku (ose Ansambli) Dinaro-Albano-Helenik, i cili i përgjigjet më mirë koncepteve të sotme të tektonikës së pllakave, si dhe respekton prioritetin shkencor, që e vumë në dukje, të ndarjes së Dinarideve S.l. në tre cungje të lidhur ngushtë me njëri- tjetrin. Me "atu-të" që ka, edhe ky term do ta fitojë gradualisht të drejtën e qytetarisë.

Asti PAPA Shoqata e Gjeologëve të Shqipërisë; Kongresi i 8-te Shqiptar i Gjeoshkencave, Tirane 2000

Albanidet

Albanidet janë vazhdimësi e vargut Dinarid në veri dhe Helenid në jug. Nga zhvillimi i madh tektonik e paleogjeografik që i ka përfshirë ato përbëhen nga formacione të llojeve të ndryhme.

Ndarja e zonave tektonike është bërë në baze të të dhenave më të reja stratigrafike, strukturore dhe varësisë së kritereve që janë përdorur për ndarjen e tyre.

Kriteret e përdorura për ndarjen tektonike të zonave janë: kriteri facial, strukturor, i moshës se shfaqjes së tektogjenezës, intensiteti i magmatizmit, marrëdheniet midis njësive tektonike etj.

Në bazë të kritereve të mësipërme, Albanidet janë ndarë në zona tektonike të brendshme dhe të jashtme dhe këto janë:

Zonat e Brendshme

1. Zona e Korabit (Ko)

2. Zona e Gashit (G)

3. Zona e Mirditës (M)

 

a) Nënzona Ofiolitike (M1)

b) Nënzona Karbonatike (M2)

Zonat e Jashtme

1. Zona e Alpeve (A)

	nënzona e Malesisë së Madhe (A1)
	nënzona e Valbonës (A2)

2. Zona e Krastë - Cukalit (K-C)

	Nënzona e Cukalit (K-C1)
	nënzona e Krastës (K-C2)
	njësia e Dibrës (K-C3)
	njësia e Spiten-Lisnës (K-C4)
	njësia e Vermoshit (K-C5)

 

3. Zona e Krujës (K)

4. Zona Jonike (J)

5. Zona e Sazanit (S)

6. Njësia e depozitimeve molasike të ultesirës ndërmalore (Gr)

7. Njësia e depozitimeve molasike të ultesirës paramalore (Upm)

8. Njësia e Evaporiteve

 

 

Konceptet mbi zonën e Çermenikës

Zona e Çermenikes është futur si zonë e re në ndarjen e zonave tektonike të Albanideve. Autorët bazohen në të dhënat e reja stratigrafike si:

	Prania e depozitimeve të kondesuara karbonatiko-silicore e silicore-pelagjike të moshës Jurasike në prerjen karbonatike të ofioliteve.
	Depozitimet konglobrekçore dhe flishoidale të kufirit jurasiko-kretak dhe përhapja regjionale e tyre.
	Zhvillimi paleogjeografik dhe gjeotektonik i Albanideve Lindore në të cilat ofiolitet janë formuar me mekanizmin e zhvendosjes së pllakave.

 

KARAKTERISTIKAT E NDERTIMIT GJEOLOGJIK TE ALBANIDEVE.

	Drejtimi strukturor i Albanideve është veriperndimor, kurse tërthorja Shkodër-Pejë ka një shmangie nga ky drejtim.
	Albanidet përfaqësojnë një sektor të rëndësishëm strukturor, formacional, në zhvillimin e magmatizmit ofiolitik dhe atij metalogjenik.
	Karakterizohen nga zhvillimi i strukturave të rrudhosura.
	Zhvillimi i tektonikës mbihipëse deri mbulesore.
	Karakterizohen nga migrimi i flisheve në kohë dhe në hapësirë nga lindja në perëndim.
	Albanidet janë prekur nga dy cikle: varisik dhe alpin dhe nga një sërë fazash të tektogjenezës.
	Albanidet dallohen për sizmicitet relativisht të lartë.
	Në Albanide ka disa tërthore si: Shkodër-Pejë, Labinot-Dibër, Fierzë-Poravë-Kukës, Lushnjë-Elbasan-Librazhd etj.

 

 

ALBANIDET NE SISTEMIN OROGJENIK ALPIN

Shqiperia eshte pjese e sektorit te sistemit Alpin dhe Neo-Evropian. Albanidet jane pjese e vargut Dinaro-Albano-Helenid dhe vete ky varg pjese e vargut orogjenik alpin qe vazhdon deri ne ansamblin e Himalajave. Ketu ndodhen majat me te larta te botes. Kjo zone ka nje ngritje te fuqishme si pasoje e perplasjes se pllakes se Euroazise ne veri dhe pllakave Afrikane, arabe dhe Indiane ne jug (Gondvana).

Vargu orogjenik Alpe-Himalaja eshte formuar nga rrudhosje e depozitime ne periudhen e mesozoit dhe pjeserisht te kenozoit ne nje oqean te madh qe ndan dy kontinente Euroazi e Gondvana, i cili quhet Tetis. Pra sistemi i Tetisit perbehet nga vargjet malore, nga Alpet deri ne Himalaja. Ndryshe quhet Sistemi Orogjenik i Tetisit.

Ne kete sistem perfshihet edhe harku Dinaro-Albano-Helenid, ku orogjeneza vazhdon edhe sot me te gjitha karakteristikat gjeodinamike te nje harku orogjenik.

Harku Dinaro-Albano-Helenid kufizohet nga lindja me thyerje te thella me masivet qendror te Panonise, Serbo-Maqedonas, Rodopit, Cikladeve dhe ne perendim me masivin qendror te fundosur Adriatiko-Jonik. Ky varg mendohet se fillon nga alpet Juliane (Itali-Slloveni), me kontakt tektonik, ku masivet qendror jane zhytur poshte , duke krijuar thyerje te thella per depertime magmatike. Drejtimi i ketij vargu eshte veriperndimor qe nderlikohet me terthoren Shkoder-Peje.

Ky varg karakterizohet nga shume formacione, facie, struktura ku dallohen nje sere serish tektonike ne te cilen vargun Dinaro-Albano-Helenid e ndajme ne zona te brendshme dhe te jashtme, duke u bazuar ne proçeset magmatike. Keshtu zonat e brendshme te vargut kane zhvillim te madh magmatik, kurse ato te jashtme shume te paket ose mungon fare.

Zonat tektonike te vargut Dinaro-Albano-Helenid jane:

1. Zona Pelagoniane njihet ne Greqi me kete emer, analogia e saj ne Shqiperi eshte zona Korabi, ndersa ne ish Jugosllavi njihet si zona Durmitorit. Kjo zone ka kufi tektonik me zonat e Vardarit dhe Subpelagoniane. Ne Maqedoni perfaqeson formime metamorfike te moshes parakembrian te dy komplekseve: i poshtmi i perbere nga gnejse e rreshpe mikore, i sipermi nga nje seri e perzier dhe mermer. Formimet paleozoike perfaqesohen nga rreshpe argjilore, filite, ranore e thjerza gelqeroresh te metamorfizuar me brahiopode e krinoide, takohen ofiolitet ne Jurasik te siperm dhe depozitime kretake me rudiste te cilat mbulohen nga flishi.

2. Zona Serbe njihet ne Dinaride me kete emer, ndersa ne Albanide eshte zona e Mirdites dhe ne Helenide zona Subpelagoniane. Njihet si zone ofiolitike. Kjo zone karakterizohet me dalje te shisteve, ranoreve e therzave te gelqeroreve te karboniferit te poshtem e te mesem e mbuluar me mosperputhje nga nje pako e holle ranoresh e tipit verrukano. Me lart shfaqen gelqeroret e triasikut dhe jurasikut me pas vijne depozitimet kretake ku kretaku i siperm eshte me i zhvilluar se i poshtmi dhe perfaqesohet nga facie gelqerore e flishore. Ne tercier ka vullkanite andezitike. Ne zonen Serbe (Dinarite) natyra eshte kryesisht aloktone e stilit tektonik. Shkembinjt ultrabazik mbihipin si pllaka mbi diabaz-radiolaritet ose mbi gelqeroret. Ne helenide takohet amonitiku i kuq i Ladinianit qe vazhdon me gelqeror te triasikut te siperm dhe jurasikut te poshtem dhe pako silicore e jurasikut te siperm. Ka gelqeror transgresiv te kretakut. Ne oligocene e miocen ka mollase.

3. Njesia Boshnjake. Kohet e fundit ne Dinaride e kane quajtur "Zona Boshnjake" ose "Flishi Boshnjak". Depozitimet e kesaj zone jane: Gelqeror neritik, me pas vjen pako radiolaritike, me siper kemi gelqeror me cadosina ku vazhdon me flishin e mirfillt Boshnjak. Me pas vjen flishi i dyte me nderthurje gelqeroresh.

4. Zona Beotiane. Kjo zone ndodhet midis Helenideve te brendshme dhe te jashtme dhe perfshihet midis zonave Subpelagoniane dhe Parnas-Gjijona. Depozitimet e kesaj zone: Gelqeror dhe dolomite te triasik-jurasik i mesem, mbi to eshte amonitiku i kuq, ku siper vendoset pako radiolaritike e Jurasik i mesem-i siperm, qe mbulohet me flish, me pas vijon gelqeroret e kretakut dhe flishi i tercierit.

5. Zona Parnas-Gjijona. Me kete emer njihet ne Helenide, zona e Karstit te Larte njihet ne Dinaride dhe zona e Alpeve Shqiptare njihet ne Albanide. Nga ana tektonike ne lindje Parnas-Gjijona mbulohet tektonikisht nga zona subpelagoniane, ne perendim mbihipen mbi zonen e Pindit. Depozitimet jane: Dolomit e gelqeror te triasikut te poshtem, gelqeror me ngjyre te erret te jurasikut te poshtem, gelqeror oolitik te jurasikut te mesem, me pas dallohen pako te ndryshme gelqeroresh e me siper vijojne karbonate e siper tyre kemi flishin e paleocen-eocenit.

6. Zona e Pindit. Njihet ne Helenide me kete emer, ne Dinaride njihet si zona e Budves dhe Kraste-Cukali ne Albanide. Zona e Pindit vendoset tektonikisht mbi zonen e Gavrores. Perfaqesohet nga gelqeror pllakor me silicore, rreshpe e silicore qe vijojne me flishin e hershem te barremian-turonianit te poshtem dhe me pas vijne gelqeroret e turonian te

siperm-senonianit dhe vazhdon me flishin e dyte te paleocen-eocenit. Ndersa ne Budva kemi depozitime te te verfenianit ne te cilat jane vendosur blloqe gelqeroresh qe supozohen te jene qe nga permiani. Me siper tyre kemi flishin e anizianit dhe mbi flishin kemi porfirit-radiolaritik te ladinianit e mbi to gelqeroret pelagjik te triasik-jurasikut e me tej gelqeror e silicor te kretakut ku vazhdon flishi i danian-eocenit.

7. Zona Gavrovo. Ne Helenide njihet me kete emer, ndersa ne Dianride njihet zona Dalmate e ne Albanide zona Kruja. Kjo zone vendoset mbi zonen Pindi dhe Jonike dhe ka maredhenie tektonike mbihipese me to. Depozitimet e kesaj zone jane pako te ndryshme gelqeroresh te triasik-kretak-eocenit e mbi to vazhdojne flishi i oligocen-akuitanianit. Ndersa ne zonen Dalmate flishi fillon ne eocen te siperm.

8. Zona Paksos. Ne Helenide mban kete emer, ne Dinaride njihet si zona Sazani dhe zona Preapuliane njihet ne Itali. Kjo zone perfaqesonte nje kurrizore te vendosur mbi thundren herceniane te ngritur te masivit qendror te Adriatikut qe kufizohej ne lindje me hulline Jonike, dhe ne perendim me hulline Umbre-Marke. Ka patur sedimentim te vazhdueshem karbonatik, kryesisht neritik gjate gjithe kretakut dhe paleogjenit dhe mungese te flishit. Zona Preapuliane perfaqesohej nga gelqeror mergelor, ose mergele te mirfillta. Nga ana tektonike kjo zone perfaqesonte nje pllake te trashe qe qendron kryesisht horizontalisht dhe ka thyerje tektonike pothuajse horizontale.

 

Zonat e Jashtme	HELENIDET	ALBANIDET	DINARIDET
	Zona Pre-Apuliane	Zona Sazani
	Zona Jonike	Zona Jonike
	Zona Gavrovo	Zona Kruja	Zona Dalmate
	Zona Pindus	Zona Krastë-Cukali	Zona Budva
	Zona Parnassus	Zona e Alpeve Shqiptare (N/zona Malësie e Madhe N/Zona Valbona)	Zona e Krastit të Lartë Zona Pre-Karst
Zonat e Brendshme	Zona Sub-Pelagoniane (Maliac)	Zona Mirdita	Zona Serbe
	Zona Pelagoniane	Zona Korabi	Zona Golija
	Zona Vardari		Zona Vardari

 

 

PALEOGJEOGRAFIA E ALBANIDEVE

Zhvillimi i Albanideve njihet qe nga periudha Ordovikian-Devoniani. Zona e Mirdites dhe e Korabit ne keto periudha perfshiheshin ne nje pllake me kore kontinentale. Konfiguracioni nepermjet levizjeve vertikale ne zgjerim ka qene i nderlikuar me hulli dhe kurrizore. Njesia e Kollovozit ne Ordovikian ka qene nje pellg i ceket me sedimentim konglomeratesh, ranoresh, alevrolitesh e shkembinj argjilor.

Gjate Silurianit kemi thellim te pellgut. Ne njesine e Kollovozit kemi shtresa te shkembinjve argjilor te pasur me lende organike me graptolite dhe shtresa gelqeroresh me konodonte. Ne njesine e Muhurrit ne kushte me te thella formohen gjithashtu shkembinj argjilor me graptolite.

Ne Devonian kemi thellim te pellgut te njejte si ne silurian por ketu kemi shtim te sedimente te gelqeroreve te pasur me krinoide, bivalvore, tentakulite dhe ortoceratit.

Prania e karboniferit nuk eshte evidentuar nga punimet e kryera.

Gjate Permian-Verfenianit (Triasik i poshtem) sektore te Albanideve u mbuluan nga nje det epikontinentale. Ne zonat e jashtme te albanideve filloi proçesi i riftezimit qe sollen formimin e depozitimeve kripore qe sot i takojne Peshkopise, Dumrese etj. Ne zonen e Alpeve u sedimentuan formacionet karbonatiko-terrigjen te pasura me fuzulinide dhe foraminifere. Gjate kesaj periudhe nga magmatizmi paleozoik shfaqen dhe shkembinjte plutonik te parfaqesuara nga seria dajkore e gabro-diabaze.

Ne Anizian (Triasik i poshtem) ne kete shekull ndodh i njejti proçes paleogjeografik si ne verfenian. Ketu sedimentohen karbonate te pasura me bivalva pelagjike, amonite e foraminifere duke deshmuar per nje thellim te pellgut dhe per nje veprimtari te fuqishme vullkanike.

Ne Ladinian ndodh diferencimi i basenit ne sektore platformik e basenor (pelagjik). Zona e Korabit ndodhej ne kushte pelagjike ku sedimentoheshin gelqeror me bivalva. Zona e Mirdites ne kushte platformike perbehet nga gelqeror algor. Ndersa zona e Kraste-Cukalit ishte nje hulli me sedimente pelagjike. Zona e Alpeve Shqiptare perfaqesonte nje paltforme, ku ne fund te ladinianit del pjeserisht mbi uje. Ne zonen Sazani ne kushte neritike kemi sedimente te tilla (neritike), ndersa zona Jonike paraqitej si hulli ku u shfaq diferencimi i basenit.

Ne Traisik te Siperm ne zonen e Alpeve shfaqet nje det i ceket ku u grumbulluan llumra karbonatik te pasur me alga e megalodonte.

Ne Triasik te Siperm-Jurasik te Poshtem zona Mirdita eshte ne kushte neritike me sedimentim te gelqeroreve me megalodonte e gelqeror stromatolitik. Zona e Korabit ne kushte te thella vazhdojne depozitimet e gelqeroreve me bivalva. Zona e Alpeve mbetet perseri ne kushte neritike. Nenzona e Cukalit eshte ne kushte basenore me depozitime karbonatiko-silicore, ndersa njesia e Lisne-Spitenit (njesi e nenzones se Krastes) perfaqesonte nje sektor te ngritur me gelqeror te pasur me megalodonte.

Ne Jurasik te Poshtem Alpet Shqiptare vazhdojne te jene ne kushtet e nje deti te ceket ku sedimentimi neritik perbehet nga gelqeror me Protodiceras e Litiotide. Zona Sazani e ndoshta zona Kruja jane ne kushte neritike. Ne fund te jurasikut te poshtem ne zonen e Mirdites dhe te Korabit, ne disa sektore shfaqen kushte pelagjike me formime karbonatiko-silicore. Ne Alpe ndodh nje thellim i pergjithshem me shfaqje te gelqeroreve silicor. Hullia Jonike merr pamje me te plote duke u veçuar nga kurrizorja e Sazanit dhe Krujes.

Ne Jurasik te Mesem zona Jonike ka vazhduar drejt thellimit me sedimentim te gelqeroreve algor.

Ne Jurasik te Mesem dhe te Siperm per efekt te zgjerimit te oqeanit u formuan ofiolitet me facie vullkanogjene dhe plutonogjene. Ne kete periudhe ne nenzonen e Cukalit kemi sedimentim gelqeroresh e silicoresh radiolaritik. Ne zonen e Alpeve kemi veçimin e plote te dy nenzonave; Malesise se Madhe dhe Valbones. Ne Malesine e Madhe kemi sedimente te gelqeroreve neritik, kurse ne ate te Valbones kemi gelqeror te facieve shpatore. Supozohet se zona Kruja gjate gjithe jurasikut ka perfaqesuar nje platforme me sedimentim neritik. Zona Jonike vazhdon te thellohet dhe sedimentohen gelqeror me saccocoma.

Ne Kretak (berriasian-valanzhinian) kemi detin pelagjik qe mbulon nje siperfaqe te gjere, ku perveç sedimenteve brekçioze verehen dhe sedimente turbiditike. Ne barremian kemi nje cektim te pergjithshem te zonave Mirdita e Korabi ku kemi kalim nga sedimente pelagjike ne ato te cekta. Ne kete shekull dallohen depozitimet konglomeratike, ranore dhe mergeleqe permbajne bivalvore dhe gastropode. Ne shekujt albian-senomanian kalohet ne depozitime karbonatike neritike. Gjate gjithe kretakut nenzona e Malesise se Madhe ka perfaqesuar nje kurrizore gjithnje ne zhytje te pasur me gelqeror neritik me rudiste. Nenzona e Valbones perfaqesonte nje shpat me sedimentim te gelqeroreve turbiditik me kalpionelide. Zona e Kraste –Cukalit perfaqesonte nje det pelagjik me llumra karbonator, kurse zona Kruja ishte nje kurrizore ne zhytje me material karbonator. Zona Jonike perfaqesonte nje hulli me sedimente karbonate pelagjike, ndersa zona Sazani ka qene nje platforme ne zhytje me gelqeror me alge.

Gjate Paleocen-Eocenit zonat e Mirdites dhe Korabit kane qene ngritur mbi siperfaqen e ujit. Ne zonen e Mirdites kemi sedimentim te flishit terrigjen me globorotalia dhe globigerina. Edhe zona e Alpeve ka qene e ngritur mbi siperfaqen e ujit gjate kesaj periudhe. Zona e Kraste-Cukalit ka perfaqesuar nje pellg me sedimente pelagjike argjilo-alevrolitore e karbonatiko-mergelore me globorotalia dhe globigerina. Zona e Krujes perfaqesohej nga nje kurrizore me reliev te aksidentuar, ku nga fundi i paleocenit del pothuajse mbi uje. Ne zonen Jonike kemi sedimentim te gelqeroreve turbiditik, ndersa zona e Sazanit ka qene mbi uje deri ne eocen te mesem ku me pas zhytet dhe sedimentohen gelqeror biomikritik te pasur me nummulite, discoclyna etj.

Ne Oligocen. Nenzona e Krastes del mbi siperfaqen e ujit. Zona Kruja perfaqesonte nje pellg te njehsuar me ate te zones Jonike, ne te cilen grumbullohen sedimente terrigjene. Ne zonen Jonike kemi nje thellim te pergjithshem ne te cilen shfaqet sedimentimi ranoro-argjilor i sektoreve lindor te pellgut. Ne oligocen te mesem pjeset lindore te zones Kruja mendohet te kete dale mbi uje, dhe te jene zhytur pjeserisht ne oligocen te siperm.Zona e Sazanit ka qene nje kurrizore me sedimentim karbonatik te pasur me foraminifere bentonik.

Ne Neogjen. Ne shekullin akuitanian ne zone Jonike pellgu cektesohet vazhdimisht. Zona e Sazanit rifutet ne uje serish ku sedimentohet material argjilo-alevrolito-ranor me foraminifere planktonik. Ne burdigalian zona Mirdita pakeson materialin terrigjen dhe pellgu thellohet ku sedimenti terrigjen kalon ne ate karbonatik, ndersa zona Jonike perseri ka thellim te pergjithshem te pellgut te perbere nga sedimente pelagjike, ku keto sedimente pelagjike me foraminifere vazhdojne edhe ne shekullin helvecian. Zona Sazani mbulohet nga deti ku ne keto kushte pelagjike mbi gelqeroret e kretakut vendosen mergele dhe argjila. Ne helvecian zona Mirdita dhe ato te Krujes e Kraste-Cukalit dalin mbi uje.Ndersa ne tortonian kemi cektim te pellgut per zonen Jonike ku sedimentet jane alevrolitore. Gjate ketij shekulli (tortonian) zonat e jashtme dhe zona Jonike perfshihen nga faza e rrudhaformimit. Mbas zhytjes se pllakes Adriatike nen orogjenin ndermjet terthoreve Shkoder-Peje e Vlore-Tepelene u formua Ultesira Paramalore (Tortonian). Ne pjesen perendimore te Ultesires pellgu ishte shume i thelle. Deti depertoi nga veri-veriperendimi dhe lindje-juglindje duke u vendosur mbi pjesen veriperendimore te zones Jonike, ku depozitimet ishin sedimente argjilore me trashesi rreth 3000 km. Gjithashtu transgresioni i tortonianit eshte futur dhe ne Ultesiren e Brendshme te Librazhdit dhe Burrelit. Ne ultesiren e Burrelit pellgu ishte liqenor me sediment konglomeratik, ranor e argjilor me shtresa te qymyreve. Gjate mesinianit ne Ultesiren Paramalore deti terhiqet. Verehet rritje e kripshmerise nga lindja ne perendim, dhe ne nje det te mbyllur u krijuan kushte per formimin e evaporiteve. Ne pliocen te poshtem (neogjen i siperm) kemi nje faze rrudhosese qe formon strukturat e Ultesires Paramalore dhe qe perfshin edhe zonat e brendshme. Zona e Mirdites peson nje zgjerim dhe si rezultat i shkeputjeve tektonike formohen depresione tektonike (Korçe, Peshkopi, Tropoje). Sedimentet jane argjilo-ranore e konglomerate me shtresa qymyri. Ne pliocen te mesem Ultesira peson nje zhytje dhe deti shtrihet ne drejtim te lindjes. Sedimentet jane konglomerato-ranor pranebregdetare dhe pelagjike. Transgresioni i pliocenit verehet dhe ne zonen Kraste-Cukal e zonen e Alpeve Shqiptare. Deti eshte futur kryesisht ne paleoluginat e Drinit dhe Ultesires se Koplikut. Ne ultesiren Paramalore ne fund te pliocenit kemi seri regresive qe karakterizohen me pakesimin e foraminifereve plantonike dhe mbizoteron gjinia Amonia.

Kofiguracioni i sotem i Albanideve nga levizjet orogjenike i takon Plio-Kuaternarit. Sedimentimi terrigjen eshte ne kushte kenetore-liqenore dhe ka vazhduar ne depresionet plio-kuaternare te zones Mirdita.

 

Korrelimi i Hartave gjeologjike te shkalles 1:50 000 te zonave kufitare mes Shqiperise dhe vendeve fqinje

Kujtim Onuzi,

Gjate viteve te fundit jane ndermarre disa projekte te perbashketa per te unifikuar te dhenat kryesore te strukturave gjeologo-tektonike, perberjes litologjike dhe moshes se formacioneve net e dy anet e kufinjve mes shteteve perkatese. Ky bashkepunim mes shkencetareve te institucioneve te vendeve respective eshte mjaft i nevojshem ne kuadrit e pjesmarrjes se tyre ne hartimin e Hartes Gjeologjike te Europes ne shkalle 1:50 000

Zbatimi i hartografimit ne shkalle 1:50 000 ne pjesen kufitare eshte i domosdoshem. Korelimi ketyre hartave, eshte realizuar nepermjet vezhgimeve gjeologjike, kombinuar me punimet e meparshme gjeologjike. Ky hartografim do te sherbeje si nje baze e mire shkencore per studime te metejshme ne rajon.

Vezhgimet dhe kerkimet gjeologjike kane cuar drejt nje korelimi nderkufitar edhe te zonave tektonike Jonike, Kruja (Gavrovo), Krasta Cukulai (Ollonos-Pindos) e Mirdita (Subpelgonian) si dhe te gropave te brendshme dhe strukturave mineralmbajtese dhe formacioneve te tjera pergjate linjave respective nderkufitare.

Krahasimi i te dhenave stratigrafike, petrologjike, mineralogjike etj., i njesive te ndryshme gjeologjike ka qene i nje cilesie te larte.

Gjate kooperimit eshte punuar me planshete topografike te shkalles 1:50 000, net e cilat ishin hedhur te dhenat gjeologjike ne forme dixhitale (duke perdorur softet AutoCad Map 2000 dhe MicroStation)

Rezultati final eshte publikimi i 38 plansheteve gjeologjike te shkalles 1:50 000 dhe teksteve shpjegues perkates, per te gjithe vijen nderkufitare mes vendeve respective. Jane botuar deri me tani planshetet e unifikuar te shkalles 1:50 000 si vijon:

Kufiri Shqiperi-Mali i Zi

1. Plansheti 1 Vermoshi

2. Plansheti 2 Gucia

3. Plansheti 3 Stanet e Sublices.

4. Plansheti 4 Rapsh-Starja

5 Plansheti 5 Tamara

6. Plansheti 6 Thethi

7. Plansheti 8 Kopliku

8. Plansheti 14 Shiroka

9. Plansheti 20 Velipoja

Kufiri Shqiperi-Kosove

1. Plansheti 7 Bajram Curri

2. Plansheti 12 Kruma

3. Plansheti 13 Kishaj

4. Plansheti 19 Morini

Kufiri Shqiperi-Maqedoni

1 Plansheti 25 Shishtaveci

2. Plansheti 30 Mali i Korabit

3. Plansheti 35 Zerqani

4. Plansheti 36 Poçesti

5. Plansheti 41 Klenja

6. Plansheti 42 Trebishti

7. Plansheti 47 Librazhdi

8. Plansheti 48 Struga

9 Plansheti 54 Prrenjasi

10. Plansheti 60 Pogradeci.

11. Plansheti 61 Bllaca.

Kufiri Shqiperi-Greqi

1. Plansheti 68 Pojani-Podgori Andartikon

2. Shee 69 Shueci –Andartikon

3. Plansheti 76 Korca-Hionades Gramos

4. Plansheti 77 Kapshtica- Korica Massapotamia

5. Plansheti 84 Vidohova – Hionades Gramos

6. Plansheti 90 Barmash-Hionades Gramos-Vassilikon Pogoniani

7. Plansheti 91 Hionades Gramos-Vassilikon Pogoniani

8. Plansheti 95 Libohova- Tsamantas

9. Plansheti 96 Leskoviku-Hioandes Gramos- Vassilikon Pogoniani

10. Plansheti 99 Jergucati-Tsamantas

11 Plansheti 100 Ksamili-Ishulli i Korfuzit

12. Plansheti 101 Mursia-Tsamantas

13. Plansheti 102 Sotira-Tsamantas

14. Plansheti 103 Konispoli-Sagiadha-Filatai

Disa te dhena mbi Hartat Gjeologjike ne Shkalle 1:50 000

Kujtim Onuzi

Harta Gjeologjike 1:50 000 deri ne vitin 2006

Numri i Planshetit	Emertimi i Planshetave Gjeologjike	Autore te cilet i kane realizuar dhe pershtatur
Plansheti 1	Harta Gjeologjike 1:50 000. Vermoshi,	K.Onuzi,H.Pulaj,M.Pajovic
Plansheti 2	Gusia	K.Onuzi,H.Pulaj,M.Pajovic
Plansheti 3	Stanet e Sulbices	K.Onuzi,H.Pulaj,J.Hoxha,M.Pajovic
Plansheti 4	Rapsh -Podgorica	K.Onuzi,H.Pulaj,M.Pajovic
Plansheti 5	Tamara	K.Onuzi,H.Pulaj,M.Pajovic
Plansheti 6	Thethi	K.Onuzi,H.Pulaj,M.Pajovic
Plansheti 7	Bajran Curri	N.Mekshiqi,K.Onuzi
Plansheti 8	Kopliku	K.Onuzi,J.Hoxha,H.Pulaj,M.Pajovic
Plansheti 12	Kruma	R.Hyseni
Plansheti 13	Kishaj	K.Onuzi,H.Pulaj,C.Legler
Plansheti 14	Shiroka	K.Onuzi,H.Pulaj,A.Pirdeni
Plansheti 19	Morini	K.Onuzi,H.Pulaj, C.Legler
Plansheti 20	Velipoja	K.Onuzi,H.Pulaj,S.Vukaj
Plansheti 21	Bushati	K.Onuzi,H.Pulaj,A.Xhomo
Plansheti 25	Shishtaveci	K.Onuzi,H.Pulaj
Plansheti 26	Lezha	K.Onuzi,H.Pulaj,A.Xhomo
Plansheti 27	Rresheni	K.Onuzi,H.Pulaj,A.Xhomo
Plansheti 30	Mali i Korabit	K.Onuzi,V.Hoxha,H.Pulaj
Plansheti 33	Kruja	A.Shenjatari,K.Onuzi,
Plansheti 35	Zerqani	K.Onuzi,M.Spaho
Plansheti 36	Pocesti	K.Onuzi,H.Pulaj
Plansheti 41	Klenja	K.Onuzi,H.Pulaj
Plansheti 42	Trebishti	K.Onuzi,H.Pulaj
Plansheti 47	Librazhdi	M.Spaho
Plansheti 48	Struga	K.Onuzi,H.Pulaj
Plansheti 54	Prrenjasi	K.Onuzi,H.Pulaj
Plansheti 59	Velçani Mokres	R.Hyseni,M.Spaho,J.Hoxha
Plansheti 60	Pogradeci	K.Onuzi,H.Pulaj
Plansheti 61	Bllaca	K.Onuzi,H.Pulaj
Plansheti 66	Leniasi	K.Onuzi,S.Marishta
Plansheti 67	Maliq	K.Onuzi,A.Palko,V.Kici
Plansheti 68	Pojani	K.Onuzi,H.Pulaj,D.Matarangas
Plansheti 69	Shueci	K.Onuzi,H.Pulaj,D.Matarangas
Plansheti 75	Vithkuqi	K.Onuzi, A.Palko,P.Kita
Plansheti 76	Korça	K.Onuzi, A.Palko,D.Matarangas
Plansheti 77	Kapshtica	K.Onuzi, A.Palko,D.Matarangas
Plansheti 83	Erseka	H.Puloj, A.Brace, M.Spaho
Plansheti 84	Vidohova	K.Onuzi,V.Kici,D.Matarangas
Plansheti 89	Permeti	K.Onuzi,G.Gjivogli
Plansheti 90	Barmashi	H.Puloj, K.Onuzi,D.Matarangas
Plansheti 91	Hionades	K.Onuzi,H.Pulaj,D.Matarangas
Plansheti 94	Gjirokastra	K.Onuzi,G.Gjivogli
Plansheti 95	Libohova	A.Gucaj, K.Onuzi,D.Matarangas
Plansheti 96	Leskoviku	H.Puloj,K.Onuzi,D.Matarangas
Plansheti 97	Lukova	K.Onuzi,H.Pulaj,A.Xhomo
Plansheti 98	Saranda	K.Onuzi,H.Pulaj,A.Xhomo
Plansheti 99	Jergucati	A.Seriani,K.Onuzi,D.Matarangas
Plansheti 100	Ksamil-Korfuz	K.Onuzi,H.Pulaj,D.Matarangas
Plansheti 101	Mursia	D.Yzeiri,K.Onuzi,D.Matarangas
Plansheti 102	Sotira	A.Seriani,K.Onuzi,D.Matarangas
Plansheti 103	Konispoli	K.Onuzi,H.Pulaj,D.Matarangas