[back] [home]

Gjeotrashėgimia

Gjeomonumentet e Shqipėrisė

Kriteret e Seleksionimit (Serjani A. etj. 1997)

  1. rrallshmėria
  2. Vlerat Prezantuese
  3. Diversiteti
  4. Vlerat shkencore
  5. Rėndėsia didaktike
  6. Paraqitja estetike (vlerat gjeoturistike)
  7. Arritshmėria
  8. Qartėsia
  9. Pazėvendėsueshmėria
  10. Rreziku i dėmtimit
  11. Pėrmasat
  12. Aktualiteti i njohjes (jehona e kohės)
  13. Aftėsia pėr tė konservuar (ruajtur)

 

 

 

Lista e Gjeomonumeneteve

bullet

Gjeomonumente stratigrafike

bullet

Prerja stratigrafike Tamarė Ndėrkombėtare I-1

bullet

Prerja Ruku Nikajve-Curraj i Epėrm Ndėrkombėtare I-2

bullet

Prerja stratigrafike Nimēė-Kune Ndėrkombėtare I-3

bullet

Prerja stratigrafike Buzėmadhe (Kukės) Rajonale I-4

bullet

Prerja Muhėrr-Pėrroi Bulaēit Ndėrkombėtare I-5

bullet

Prerja stratigrafike e Taraboshit Rajonale I-6

bullet

Prerja stratigrafike Ura e Shenjtė Ndėrkombėtare I-7

bullet

Prerja stratigrafike e Munellės Rajonale I-8

bullet

Prerja stratigrafike e Spitenit (Lezhė) Ndėrkombėtare I-9

bullet

Prerja Tiranė-Dajt-Kroi i Mollės Ndėrkombėtare I-10

bullet

Prerja unike e Eocenit Bitinckė Ndėrkombėtare I-11

bullet

Prerja Kretake e Polis-Xhumangės Ndėrkombėtare I-12

bullet

Prerja e plotė mollasike Moravė Ndėrkombėtare I-13

bullet

Prerja e shpimit tė thellė Ardenicė Rajonale I-14

bullet

Prerja Gurėt e Zesė (Patos) Ndėrkombėtare I-15

bullet

Prerja klasike e Mz Mali i Gjerė Ndėrkombėtare I-16

 

bullet

Gjeomonumente tė komplekseve magmatike, metamorfike e sedimentare

bullet

Bregu i Bibės (Paragjeneza e EGP) Kombėtare II-1

bullet

Rrudhosje tė trupit kromifer Dunish Kombėtare II-2

bullet

Prerja petrologjike Kalimash-Runė Ndėrkombėtare II-3

bullet

Prerja e vullkaniteve Rubik-Shėn Mėri Kombėtare II-4

bullet

Prerja petrologjike Vinjollė-Bulqizė-Tėrnovė Ndėrkombėtare II-5

bullet

Vendburimi i squfurit Kėrēisht Kombėtare II-6

bullet

Vendburimi i Titano-Magnetiteve Kashnjet II-7

bullet

Gipsi makrokrist. Qafė Koēiut (Vlorė) Kombėtare II-8

bullet

Amfibolite e tabanit ofiolitik Gurrė-Lurė Ndėrkombėtare II-9

bullet

Dajkat paralele nė Kalivar-Munellė Ndėrkombėtare II-10

bullet

Dalja e amfiboliteve Picar-Kolonjė Ndėrkombėtare II-11

bullet

Daljet e eglokiteve Derven Ndėrkombėtare II-12

bullet

Prerja petrologjike e Repsit Ndėrkombėtare II-13

bullet

Llavat Jastėkore Gziq-Shėn Pal Kombėtare II-14

 

bullet

Gjeomonumente Metalogjenike-Ekonomike

 

bullet

Vendburimi unikal i kromit Bulqizė Ndėrkombėtare III-1

bullet

Trupi unikal tubor i kromit Shkallė Ndėrkombėtare III-2

bullet

Vendburimi i bakrit Gjegjan Kombėtar III-3

bullet

Vendburimi i bakrit nė vullkanite Spaē Rajonal III-4

bullet

Vendburimi i vetėm i fluoritit Brashtė Kombėtar III-5

bullet

Vendburimi i Kripės Gurit Dhrovjan Rajonal III-6

bullet

Vendburimi i Fe-Ni dhe Ni-Si Bitinckė Kombėtar III-7

bullet

Vendburimi i Naftės Marinėz Ndėrkombėtare III-8

bullet

Vendburimi i Naftės Gorisht Ndėrkombėtare III-9

bullet

Vendburimi unikal i asfaltit Selenicė Ndėrkombėtare III-10

bullet

Vendburimi i qymyrit Memaliaj Kombėtare III-11

bullet

Vendburimi i fosforiteve Gusmar Ndėrkombėtare III-12

bullet

Vendburimi urano-fosfatik "24 Maj" Kombėtare III-13

bullet

Vendburimi i fosforiteve Fushė-Bardhė Rajonal III-14

 

bullet

Gjeomonumentet Tektono-Strukturale

bullet

Thyerja Shkodėr-Pejė Ndėrkombėtare IV-1

bullet

Thyerja sizmotektonike Vlorė-Elbasan-Dibėr Ndėrkombėtare IV-2

bullet

Thyerja rajonale mbulesore Milot Kombėtare IV-3

bullet

Thyerjet mbulesore tė Drojės Kombėtare IV-4

bullet

Peisazhet tektono-strukturake Koman Ndėrkombėtare IV-5

bullet

Rrudhosjet nė masivin e Krrabit, Pukė Ndėrkombėtare IV-6

bullet

Rrudhosjet nė shpatet e lumit Kir Lokale IV-7

bullet

Rrudhosjet nė shpatet e lumit tė Shalės Kombėtare IV-8

bullet

Kupola evaporitike Mali i Bardhė Ndėrkombėtare IV-9

bullet

Kupola diapirike e Banjave Kombėtare IV-10

bullet

Antiklinali i Beratit Rajonale IV-11

 

Ruajtja e Gjeotrashėgimisė nė Shqipėri

Prof. Dr. Afat SERJANI

bullet

Nė Shqipėri, pėr shkak tė pozicionit tė saj geologjik dhe lėvizjeve neotektonike vėrehen fenomene gjeologjike speciale, tė cilat dėshmojnė pėr historinė e evolimit tė kores sė tokės, dhe pėrplasjet e pllakave tektonike nė kėtė pjesė tė globit. Nė mjaft raste ato paraqesin shfaqje gjeologjike tė rėndėsisė lokale e kombėtare por edhe ndėrkombėtare. Dukuritė janė tė rralla, dhe pėrfaqėsojnė panorama tė bukura e estetike.

bullet

Konservimi i kėsaj gjeotrashėgimie dhe shfaqjeve gjeologjike tė Shqipėrisė u paraqitėn pėr herė tė parė nė takimin mbi strategjinė e ProGEO-s nė Sofie tė Bullgarisė, nė Maj 1995 nga A. Serjani dhe F. Cara. Me tej, shfaqjet gjeologjike tė Shqipėrisė u prezantuan nė takimet ndėrkombėtare tė ProGeo-s nė Tallin (Serjani A., Neziraj A., Jozja N., 1997), nė Belogradchik, Bullgari (Serjani A., et al., 2004) dhe tė IGC nė Firence (Serjani A., 2004), nė Tiranė (2005), Sarajevė dhe Kiev (2006).

bullet

Nė fund tė vitit 1997 u krijua OJQ “Bashkimi i Gjeologėve Shqiptarė pėr Trashėgiminė e Shkencės Gjeologjike” (ProGEO Albania).

bullet

Deri nė vitin 1998 Instituti i Kėrkimeve Gjeologjike kreu disa studime tė rėndėsishme nė lėmin e trashėgimisė gjeologjike dhe gjeoturizmit, me mbėshtetjen e Shėrbimit Gjeologjik Shqiptar si vijojnė:

bullet

Konservimi i Gjeotrashėgimisė nė Shqipėri (1999). Nė vėllimin e dytė tė kėtij studimi, pėr herė tė parė u pėrpunua “Inventari i Shfaqjeve Gjeologjike nė Shqipėri”, ku u caktuan dhe u pėrshkruan 340 shfaqje gjeologjike.

bullet

Harta e shfaqjeve gjeologjike tė Shqipėrisė nė shkallė 1:500 000 (2001)

bullet

Seleksionimi i shfaqjeve gjeologjike dhe pėrpilimi i listave Krahinore dhe Kombėtare

 

Nė kuadrin e strategjisė sė ProGeo-s u kryen disa studime tė rėndėsishme tė zhvilluara nga anėtarėt e ProGEO-Albania siē janė:

bullet

Pėrpilimi i listės sė shfaqjeve gjeologjike tė rėndėsisė krahinore (shfaqjeve tė rėndėsisė Ballkanike, Europiane dhe Botėrore) tė pėrfshira nė listėn pėr EUROPĖN JL dhe tė paraqitura pėr herė tė parė nė Dublin (2002) dhe nė formė tė plotė nė Beograd (2004).

bullet

Simpoziumi Ndėrkombėtar i Tiranės: “10 Vjet Konservim i Gjeotrashėgimisė nė Europėn JL”, mbajtur nė Maj 2005

bullet

Libri: Gjeotrashėgimia dhe Gjeoturizmi nė Shqipėri (nga Serajani A., Neziraj., etj.) nė version dy gjuhėsh shqip e anglisht (2003)

bullet

Harta Gjeoturistike e Shqipėrisė (Serjani A., Avxhi A) nė versionin anglisht (2003)

bullet

Gjatė viteve tė fundit u bė njė studim i monumenteve natyrore tė Shqipėrisė nga Ministria e Ambientit dhe Departamenti i Gjeografisė tė Universitetit tė Tiranės (Qiriazi P., Sala S., etj. 2003)

Nė Inventarin e parė janė pėrfshirė tipet e mėposhtme gjenetike:

bullet

Shfaqje Stratigrafike (16 gjeoshfaqje), tė petrologjisė magmatike, metamorfike e sedimentare (16 gjeoshfaqje), Ekonomiko-Metalogjenike (15 gjeoshfaqje), Tektoniko-Strukturore (15 gjeoshfaqje)

bullet

Tipe Gjeomorfologjike, dhe panorarama (250 gjeoshfaqje), Shfaqje tė natyrės continentale ose oqeanike, pllaka tektonike (2 gjeoshfaqje), Shfaqje Historike (7 gjeoshfaqje), Plaeoambientale (17 gjeoshfaqje), Shfaqje paleobotanike (2 gjeoshfaqje), Astroprobleme (1 gjeoshfaqje)

Aktet kryesore ligjore mbi monumentet e natyrės nė Shqipėri janė:

bullet

Dekreti Nr. 4874 (23.09.1971), dhe Ligji Nr. 4927, (24.02.1971): “Mbrojtja e e Monumenteve Kulturore dhe Pasurive tė Rralla Natyrore”

bullet

V.K.M. Nr. 413 (22. 08. 1994): “Pėr Shpalljen e Lagunės sė Karavastasė dhe Parkut tė Pyllit tė Divjakės si Ekosisteme Natyrore”

bullet

Ligji Nr.8906, datė 06.06.2002 mbi “Zonat e Mbrojtura”.

bullet

V.K.M. Nr. 676 (20.12. 2002): “Pėr Shpalljen e Zonave tė Mbrojtura tė Monumenteve Natyrore tė Shqipėrisė”.

Vendimi i Kėshillit tė Ministrave Nr. 676 ( 20. 12. 2002): “Pėr Shpalljen e Zonave tė Mbrojtura tė Monumenteve Natyrore tė Shqipėrisė” Pėrcakton zonat e mbrojtura pėr secilėn ndarje administrative tė Shqipėrisė. Nė total, u prcaktuan 669 lokalite sipas llojeve:

bullet

Hapėsira pyjore dhe pemė tė rralla 315

bullet

Shpella Karstike 100

bullet

Burime ujore (termale dhe minerale) 58

bullet

Liqene akullnajore e karstike, Glacial and karstic lakes, kėneta e laguna 28

bullet

Gjeoshfaqje tė origjinave tė ndryshme 195.

Lista u hartua prej Departamentit tė Mbrojtjes sė Natyrės pranė Ministrisė sė Ambientit.