[Back] [Home]

 

Historia e Sherbimit Gjeologjik Shqiptar

 

Periudhat e zhvillimit të Shërbimit Gjeologjik Shqiptar

Veprimtaria e organizuar gjeologjike në Shqipëri filloi në vitin 1922 me krijimin e zyrës gjeologjike pranë Ministrisë së Punëve Botore dhe Bujqësisë, e cila ishte nën drejtimin e gjeologut çeko-austriak Ernst Nowack. Ai filloi dertyrën për kërkimin e vendburimeve të mineraleve të dobishme e sidomos të prespektivës naftëmbajtëse. Gjithashtu ai duhej të realizonte një hartë Gjeologjike të Shqipërisë në shkallën 1:200000.

Materialet arkivore të zbuluara deri tani vërtetojnë 22 Marsin e 1922 si datë të fillimit ë punimeve nga ana e Ernst Nowack, por kohët e fundit janë gjetur të dhëna të reja të cilat e shtyjnë këtë datë deri në janar të po atij viti. Megjitharë bisedimet për krijimin e kësaj zyre kanë filluar që një vit më parë, gjë që tregon se studimet gjeologjike të truallit shqiptar ishin ndër prioritetet kryesore të qeverisë që doli nga Kongresi i Lushnjës. Kjo periudhë ekzistencës mund të cilësohet si “Periudha Fillestare”

Edhe pas Luftës së Dytë Botërore ky prioritet vazhdoi kur në vitin 1952 filloi faza e dytë, që mund ta cilësojmë “Periudha Moderne” e veprimtarisë së Shërbimit Gjeologjik Shqiptar. Qeveria shqiptare vendosi ngritjen e Shërbimit Gjeologjik Shqiptar, i cili cilësohet si institucion shtetëror që ka për detyrë kërkimet dhe zbulimin e resurseve minerale.

Faza e tretë që po e quajmë “Periudha Postmoderne” zë fill pas vitit 1990 dhe kalon nëpër një periudhë pasigurie të ekzistencës të këtij Shërbimi, nëpërmjet shëndrrimit të tij në GjeoAlba sh.a., derisa më në fund kjo strukture anullohet dhe krijohet Shërbimi Gjeologjik Shqiptar në 2 Gusht të vitit 1998 me miratimin e Ligji Nr. 8366 “Për Shërbimin Gjeologjik Shqiptar” i përmirësuar më tej në 15 Prill 2004 miratohet Ligji nr. 9221 “Për disa shtesa dhe ndryshime në Ligjin Nr. 8366 për SHGJSH”. Këto e cilësojnë institucionin si: “…person juridik, publik, buxhetor, institucion këshillimor teknik e shkencor i shtetit, që me porosi të tij kryen veprimtari në fushën e shkencave të tokës në territorin e Republikës së Shqipërise”.

Hartat gjeologjike të Shqipërisë

Hartat gjeologjike të Shqipërisë kanë filluar të hartohen nga studiues të huaj qysh prej shekullit të XIX.

Hartat që përfshijnë gjithë teritorin e Shqiperisë, nga shkalla 1:2 000 000 deri në 1:200 000 janë 15, nga të cilat 6 në dorëshkrim, ndërsa të tjerat janë botuar në vende të ndryshme.

Të parët qe ndërmorën një studim gjeologjik në Shqipëri ishin dy francezë, natyralisti A. Boue dhe gjeologu A. Vuquesnel që krijuan hartat e para gjeologjike në vitet 1828-1879.

Më pas vitit 1903, shumë gjeologë të tjerë të huaj filluan studimet gjeologjike në territorin e Shqipërisë.

Kështu A. Marteli gjatë viteve 1903-1912 kreu studime në krahinën e Vlorës dhe rezultat i këtyre ishte një hartë gjeologjike në shkallë 1:200000 botuar në Romë më 1912. F. Nopsca pas studimesh shumë vjeçare botoi në Budapest hartën gjeologjike 1:200000 të Shqipërisë së Veriut.

Gjithashtu harta gjeologjike të rajoneve të ndryshme të Shqipërisë perpunuan e botuan gjeologe të ndryshëm si Weters, Hammer, Roth, Telegt, Goebel.

E rëndësishme ishte harta 1:200000 botuar nga J. Bourcart në Paris më 1921, titulluar Harta Gjeologjike e Shqipërisë Juglindore.

Për here të pare një hartë e plotë e Shqipërisë u publikua në Salzburg më 1929 nga Ernst Nowack, gjeolog austriak i kontraktuar nga qeveria shqiptare për këtë qëllim. Harta ishte frut i punës së mirëfilltë të Nowack dhe përpunim e korelim i kësaj pune me harta të botuara dhe më parë.

Ne 1943 S. Zuber ka përgatitur, në dorëshkrim, hartën gjeologjike 1:200000 të Shqipërisë.

Më 1950, E.A. Stankeev. Z. A. Mishunina dhe E. A. Ivanova përgatitën hartën gjeologjike të Shqipërisë 1:200.000 për përdorim në industrinë e naftës bashkë me shënimet sqaruese e cila u botua më 1957, në Leningrad në tirazh të kufizuar.

Një grup gjeologësh shqiptarë (T. Biçoku etj) duke u mbështetur në rilevimet gjeologjike të bëra gjatë 1950-1965, dhe në vrojtimet e punimeve të redaktim revizionimeve të bëra nga grupi gjatë 4 vjetëve (1963-1964), përpiluan dhe botuan, më 1967 në Tiranë, në shqip e frengjisht, hartën gjeologjike të Shqipërisë në shkallën 1:200000 bashkë me tekstet shpjegues (1970, 1971).

Pas 19 vjetësh u botua edhe harta e tretë gjeologjike e emërtuar Harta Gjeologjike e Republikës Popullore Socialiste të Shqipërisë shkalla 1:200000, hartuar nga një grup gjeologësh (R. Shehu etj) dhe tekstin shpjegues (1990).

Në vitin 2000 nën kordinimin e A. Xhomo etj. ka përfunduar në dorëshkrim, për ribotim harta gjeologjike 1:200000 e Shqipërisë. Harta u botua në vitin 2002 dhe emërtohet Harta Gjeologjike e Shqipërisë. Kjo hartë është frut i bashkëpunimit mes Institutit të Kërkimeve Gjeologjike, Institutit të Naftës dhe Gazit dhe Fakultetit të Gjeologjise dhe Minierave.

Të gjitha hartat janë shoqëruar me tekste shoqëruese shpjeguese.

Përveç hartave gjeologjike të shkallës 1:200000, janë hartuar edhe harta të shkallëve të ndryshme të cilat kanë mbetur të papublikuara dhe gjenden në Fondin Qendror të Gjeologjisë dhe atë të Instituti të Kërkimeve Gjeologjike. Prej vitit 1997, ka filluar edhe botimi i series te hartave gjeologjike në shkallë 1:25000 në bazë të plansheteve topografike (gjithsej 101 planshete). Gjithashtu ka patur edhe botim të hartave gjeologjike në shkallë 1:50000 të masivëve ultrabazikë Shebenik, Bulqizë e Tropojë të realizuara në vitet 90’. Gjithashtu është punuar nga Departamenti i Gjeologjisë Krahinore dhe Kartografimit të IKGJ për botimn e hartave ndërkufitare Greqi-Shqipëri, Maqedoni-Shqipëri, Mali i Zi-Shqipëri dhe Kosovë-Shqipëri, në bashkëpunim me Shërbimet Gjeologjike të vendeve respective.

Botimi i hartave gjeologjike po vazhdon me qëllim që i gjithë informacioni i mbledhur ti bëhet prezent botës shkencore dhe publikut.

Përveç kësaj, nga Drejtoria e Gjeoinformacionit pranë Shërbimit Gjeologjik Shqiptar, po punohet për dixhitalizimin dhe kalimin në formë elektronike të këtyre hartave duke krijuar harta interaktive shumqëllimore dixhitale, të cilat nëpërmjet Sitemeve Gjeografike të Informacionit GIS të jenë të gatshme për përdorim online nga përdoruesit periferikë të çdo lloj moshe e profesioni, duke qenë kështu të afta të plotësojnë të gjitha kërkesat që shoqëria shtron para shkencës gjeologjike.

Gjithashtu janë botuar edhe Harta Hidrogjeologjike, Metalogjenike, Gjeofizike të shkallës 1:200000.

 Ernst Nowack